Yıl Boyunca Çiçek Açan Bitkiler

Balkonumun ilk yılında yaptığım hatayı hâlâ hatırlıyorum: nisanda gidip aldığım rengârenk saksılar temmuz ortasında çırılçıplak kalmıştı. Ağustosta balkona çıktığımda beni yeşil yapraklardan başka bir şey karşılamıyordu. O yıl anladım ki mesele "çiçek almak" değil, çiçeklenme takvimini planlamak. Balkon çiçekleri yıl boyu renk versin istiyorsanız, birbirinin nöbetini devralan türleri bir arada düşünmeniz gerekiyor. Aşağıda yıllar içinde deneyip tuttuğum, gerçekten işe yarayan bir düzeni anlatıyorum.

Önce mantığı kuralım: nöbetleşme sistemi

Hiçbir çiçek on iki ay boyunca açmaz. Ama dört ayrı grup bitkiyi üst üste bindirdiğinizde, balkonda sürekli açan bir şey olur. Ben saksılarımı üç kategoriye ayırıyorum:

• Omurga bitkiler: Yıl boyu yeşil kalan, çiçeksiz dönemde bile balkonu boş göstermeyen türler. Lavanta, biberiye, şimşir, minyatür zeytin.
• Uzun soluklu çiçekçiler: Bir mevsim boyunca aralıksız açanlar. Sardunya, petunya, sürekli çiçekli begonya, lantana.
• Nöbet devralanlar: Kısa ama yoğun açan, mevsim geçince değiştirdiğim türler. Hercai menekşe, kasımpatı, soğanlı bitkiler.

Bu üçlüyü kurduktan sonra balkon hiçbir zaman tamamen sönük görünmüyor. Yeni başlıyorsanız önce omurgayı oturtun; çiçekler zaten üstüne gelir. Kolay bitkilerle başlama konusunu ayrı bir yazıda detaylandırmıştım, oradaki mantık burada da geçerli.

Mevsim mevsim ne ekiyorum

Aşağıdaki tablo, benim balkonumda oturmuş düzen. İklim İstanbul-İzmir bandına göre; daha soğuk bir yerdeyseniz tarihleri iki üç hafta geriye kaydırın.

Kışın vazgeçilmezim: hercai menekşe

İlk kışımda "bu soğukta ne açacak ki" diye düşünüp balkonu boş bıraktım. Ertesi yıl kasımda aldığım hercai menekşeler karın altında bile açtı. Ucuz, dayanıklı ve inanılmaz uzun süre çiçekte kalıyorlar. Siklamen de kışın içeriye yakın, rüzgâr almayan bir köşede harika duruyor ama ben ona doğrudan tepesinden su vermemeyi öğrendim — yumrusu çürüyor.

Yazın yükünü sardunya ve petunya çekiyor

Sardunya, balkon bahçeciliğinin en affedici çiçeği. Suyu unutsanız küsmez, güneşi sever, kesip çelikle çoğaltması da çocuk oyuncağı. Petunya daha gösterişli ama daha aç ve daha susuz kalmaz; sarkan saksılarda kullanıyorum. İkisini yan yana koyduğumda mayıstan ekim ortasına kadar balkon hiç boş kalmıyor.

Sürekli çiçek için üç alışkanlık

Doğru türü seçmek işin yarısı. Diğer yarısı bakım, ve burada üç şey diğerlerinden çok daha önemli:

1. Solmuş çiçekleri koparın. Bitki tohuma kaçtığı anda çiçek üretmeyi bırakır. Ben her sabah kahvemi alıp balkona çıkıyorum, iki dakikada solan başları tırnağımla alıyorum. Petunyada bunu ihmal ettiğinizde bitki iki hafta içinde duruyor.
2. Çiçekli dönemde gübreyi kesmeyin. Saksıdaki toprak sınırlı; yağmur suyu ve sulamayla besinler yıkanıp gidiyor. Çiçeklenme mevsiminde iki haftada bir potasyumu yüksek sıvı gübre veriyorum. Gübre türleri ve dozları konusunu ayrıntılı anlatan sayfaya göz atmanızı öneririm, çünkü fazla azot yaprak yapar çiçek yapmaz.
3. Saksıyı büyük tutun. Küçük saksıda kök hemen sıkışır, bitki de kendini korumaya alıp çiçeklenmeyi keser. Sardunya için en az 20 cm çaplı, petunya için derin ve geniş balkon kasası kullanıyorum. Saksı ve toprak seçimi burada gerçekten fark yaratıyor.

Balkonunuzun ışığını tanıyın

Yıl boyu çiçek isteyip de güneşi hesaba katmamak en sık gördüğüm hata. Güney cephe balkonda sardunya, gazanya, lantana ve lavanta patlar; kuzey cephede aynı bitkileri koyup "neden açmıyor" diye üzülürsünüz. Kuzey ve az ışık alan balkonlar için işe yarayan listem şöyle:

• Begonya (özellikle sürekli çiçekli tipler)
• Fuşya
• Kısmen gölgede hercai menekşe ve primula
• Ortanca — sabah güneşi alan yarı gölgede muhteşem
• Küpe çiçeği ve barbaton (